1
Xem tạm cái này nhé:
Lịch sử Vespa
Xe vespa đã trở thành biểu tượng của nước Ý, biểu tượng của giới trẻ và biểu tượng của sự lãng mạn. Ngoài ra, vespa cũng là một band-name (nhãn hiệu) thành công nhất trong lịch sử thương mại: hơn 15 triệu xe vespa đã được bán ra trong 50 năm!
Piaggio, như các quý vị đã biết, là công ty sản xuất xe vespa. Công ty được thành lập năm 1884 tại Genoa, Italy bởi Rinaldo Piaggio với tên gọi ban đầu là Societa Anonima Piaggio. Dĩ nhiên, tthế kỷ 19 làm gì đã tính chuyện sản xuất vespa! Lúc này công ty phát triển các sản phẩm cho ngành công nghiệp chế biến gỗ, nhưng ngay sau đó chuyển ngành công nghiệp đường sắt. Kế tiếp công ty sản xuất ô tô, thuyền. Trong thế chiến lần 1, Piaggio sản xuất phụ tùng máy bay và đến năm 1915 cả 1 chiếc máy bay nhãn hiệu Piaggio đã ra đời!
Năm 1938, Rinaldo Piaggio qua đời, để lại tài sản cho 2 con trai là Enrico Piaggio và Armando Piaggio. Nhà máy Piaggio lại tiếp tục sản xuất máy bay cho phe Trục, bao gồm máy bay chiến đấu và máy bay ném bom hạng nặng. Dĩ nhiên, nhà máy trở thành mục tiêu oanh tạc của quân Đồng minh và đến cuối chiến tranh thế giới thứ 2, hơn 10000 công nhân Piaggio rơi vào cảnh thất nghiệp vì nhà máy đã bị phá hủy hoàn toàn. Ngoài ra, theo hiệp ước hoà bình, Piaggio bị cấm sản xuất máy bay nên Enrico Piaggio đã phải chuyển hướng sản xuất, nếu không muốn phá sản.
Vespa ra đời
Sau chiến tranh, cuộc sống người dân Italy rất khó khăn, đặc biệt là việc đi lại. Ô tô rất đắt tiền, ngay cả khi có đủ tiền mua cũng không có xăng cho xe chạy. Phần lớn người dân đi lại bằng xe đạp. Là một người có bằng cấp về giao thông, Enrico đã nhìn thấy một nhu cầu về phương tiện đi lại và chuyển hướng sản xuất.
Năm 1945, hai kỹ sư thiết kế của Piaggio là Vittorio Casini và Renzo Spolti đã cho ra lò một chiếc scooter tên là Paparino, tiếng Ý nghĩa là Donald duck. Piaggio khi chứng kiến “con vịt” đã nói đại loại là “a horrible-looking thing”. Ngay lập tức, chú vịt đi vào quên lãng.
Nhưng từ Paparino, Piaggio đã có ý tưởng mới. Ông ra lệnh cho các kỹ sư thiết kế phải tạo ra một chiếc xe làm sao “put the employees back to work and Italy back on wheels”, một chiếc scooter phải rẻ tiền, kinh tế, nhẹ và đạc biệt là phụ nữ cũng sử dụng được. Ngoài ra, chiếc xe phải dễ dùng, dễ sửa, phải tránh được bùn đất cho người lái. Và Piaggio cho gọi D’Ascanio, kỹ sư trưởng thiết kế máy bay!
D’Ascanio không ưa gì thiết kế của loại mô tô truyền thống: chỗ ngồi không thoải mái, đễ bị bẩn khi qua đường lầy, cơ chế truyền động dùng xích nguy hiểm (!) và nhất là khó thay bánh xe bị xịt! Thế là ông này đã mang thiết kế của máy bay áp dụng vào xe máy, đó là tạo ra một “khung xe không có khung xe” (no backbone). Kỹ thuật này gọi là stressed-skin body work. Các chiến hữu để ý mà xem, sườn xe vespa là những tấm kim loại được dập và hàn lại chứ không dùng khung. Nếu ai đã từng chơi cả vespa lẫn lambretta sẽ dễ dàng nhận thấy điều này.
Ngày nay, người ta gọi kỹ thuật này là monocoque hay unibody.
Chỉ trong 3 tháng, D’Ascanio trình làng sản phẩm mới của mình. Lần này, Piaggio đã phải sửng sốt! Chiếc scooter của D’Ascanio trông thật gợi cảm với những đường cong khí động học, và nhìn tổng thể thì ... ôi, mô-đen quá, sành điệu quá!!! Mải mê ngắn nghía các đường cong tuyệt mỹ và nghe tiếng động cơ 98cc hai thì “phạch... phạch...”, Piaggio đã thốt lên “SEMBRA UNA VESPA” có nghĩa là “trông nó như con ong ấy nhỉ!” (it seems like a wasp). Tên gọi vespa đã ra đời nhu thế đấy!
Các đặc điểm của chiếc vespa đầu tiên có thể tóm tắt như sau: không dùng khung chính mà dùng tấm kim loại dập, khung chắn đằng trước và sàn xe rộng rãi tránh cho người lái khỏi cái vết bùn đất của đường phố Italy vốn lổn nhổn lồi lõm sau chiến tranh không được tu sửa. Tay lái chẳng khác xe đạp là mấy, tạo cảm giác thân thiện. Xe không dùng dây xích để truyền động mà gằn thẳng bánh sau vào trục truyền động, tiết kiệm nhiên liệu do không phải tốn công cho bộ xích. Bánh xe dùng cỡ 8 inch và gắn vào xe chỉ bằng một bên. Đặc biệt, trục trước của của xe lấy thiết kế từ càng hạ cánh của máy bay! Như vậy, D’Ascanio đã đưa các yếu tố của xe máy, xe đạp, xe ô tô và cả máy bay vào chiếc scooter của mình!
Mẫu xe 98cc đã được giới thiệu lần đầu năm 1946 bởi Rome Golf Club trước các nhà lãnh đạo của đất nước Italy. Ngay sau đó, các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa tin vespa là sáng chế đâu tiên của nước Ý sau chiến tranh, một chiếc xe thật tiện dụng và phong cách. Các quý bà quý cô sau khi được chạy thử đã rất mê loại xe này vì “mặc váy cũng đi xe được, không cần phải gò người như mấy con xe mô tô thổ tả...”
Phấn khởi trước thành công ban đầu, Piaggio ra lệnh sản xuất lô xe đầu tiên gồm 100 chiếc. Xe nhanh chóng bán hết sạch! Trong năm 1946, 2181 chiếc đã bán ra. Năm tiếp theo, số lượng xe vọt lên 10.535 và năm 1948 bán được gần 20.000 xe!
Những năm tiếp theo, Piaggio liên tục cải tiến mẫu mã và vespa đã tràn ngập các nẻo đường Italy. Chúng ta dễ dàng nhận ra diều này khi xem phim “Roman Holiday”. Sự nổi tiếng của vespa đã vượt ra khỏi 1 quốc gia và vươn lên tầm thế giới. Vespa được sản xuất ở 13 nước khác nhau với chủng loại đa dạng: từ vespa tí hon 50cc đến gã bặm trợn 200cc, vespa đua, vespa 3 bánh và thậm chí cả ô tô vespa!
Các đời xe Vespa
Kể từ khi chú ong đầu tiên chào đời, đến nay vespa đã được nâng cấp, cải tiến rất nhiều: động cơ mạnh hơn, hệ thống xăng, hệ thống truyền động được hoàn thiện, phanh chuẩn hơn, kiểu dáng đa dạng ... 89 giống vespa đã được nhân bản, khoảng 20.000 thay đỉôi so với chiếc đầu tiên và khoảng 1.500 chi tiết máy đã được thiết kế lại. Tuy nhiên, những thay đổi dù lớn đến đâu cũng đều phải tuân thủ nguyên tắc ban đầu của Piaggio: vespa phải là một chiếc xe bền, thanh lịch và quan trọng nhất là không đắt tiền.
Đối với dân ngoại đạo: các tay chơi a còng, a vê nì, sờ pây xì... thì “vespa nào mà chẳng là vespa???” Nhưng khi đã cưỡi vespa, cảm vespa mới thấy mỗi đời xe đều có khác nhau, từ hình dáng bên ngoài đến cấu trúc động cơ. Dân sành điệu hay “bác sỹ vespa” (thợ máy) chỉ cần liếc qua đã biết. Từ chú ong non 1946 đến acma, standard của những năm 50-60 cho đến PX của thời hiện đại - mỗi đời xe đều có phong cách riêng, giá trị riêng và bản sắc riêng. Đó cũng là đặc điểm của dân chơi vespa: ông nào cũng cho rằng xe của mình là sành điệu nhất, phong cách nhất! Tôi đã từng chứng kiến một anh giai đi PX chê ỏng chê eo đám acma, standard rằng “ôi giời, ba cái xe cổ này đi chỉ được cái êm. Êm lúc dắt bộ ấy!”
Xu hướng chung của dân chơi quốc tế là cố gắng sở hữu 1 con vespa được SX từ những ngày đầu tiên cho đến khoảng 1951-1952. Thật đáng tiếc, những model này ở Việt Nam hoàn toàn vắng bóng (?).Cũng phải thôi, ở nước ngoài còn hiếm nữa là ở ta! Kế đế là vespa được SX từ nửa cuối thập niên 50 đến đầu thập niên 70. Đây cũng là thời kỳ của vespa cổ ở Việt Nam.
SỞ thích sưu tầm cũng thay đổi theo khu vực địa lý. Xe ở khu vực này chả ai thèm chơi nhưng mang đến khu vực khác lại có giá. Ví dụ dân Mỹ thích chơi loại phân khối lớn như GS 160, SS, GL, Sprint, Rally. Việt Nam lại thích loại “tròn tròn” hấp dẫn và quyến rũ của Acma, Standard còn Sprint thì ít ai chơi . thậm chí coótay còn nói “Sprint mà cổ cái gì, lưng thì có!!!”. Dân châu Âu, Mỹ thì mini năn nỉ cho cũng không thèm lấy nhưng trái lại các cô cậu Nhật Bản tóc nhuộm lại rất máu
Ưu điểm của vespa
1. Ưu điểm dễ thấy nhất là hai cốp tròn um ủm ngăn cách hoàn toàn máy xe nóng hôi hổi, vì vậy không gây phỏng chân như ống bô mô tô hay honda.
2. Đi đường bẩn vô tư, không sợ bùn văng vào đôi giày mới tỉnh tình tinh mới sắm ngoài shop hàng hiệu. Cũng không sợ đất đá văng vào ống chân nốt.
3. Lội nước như rái cá. Trong khi các xe khác ngủm củ tỏi mỗi khi trời mưa lớn đường ngập, chỉ đi thuyền là an toàn, thì Vespa vẫn phành phạch trước con mắt ngưỡng mộ lẫn ghen tị của giai nhân mặc khách đang dắt xe lội bì bõm.
4. Mặc váy, váy dài hay váy ngắn, đều đi Vespa tốt hơn hẳn Dream hay Harley. Cảm giác trên yên xe như ngồi trên ghế, thư thái hơn nhiều cảm giác như đang cưỡi ngựa. Đương nhiên nếu không mặc váy thì xoay trở càng tuyệt vời.
5. Thao tác tay lái linh hoạt hơn do bánh xe nhỏ, lạch lách tốt trên đường, dắt xe vào nhà cho người yêu thư thả hơn, tìm chỗ đậu xe trong bãi cũng dễ hơn.
6. Tuyệt vời khi xịt lốp xe trên đường vắng! Đàng hoàng đĩnh đạc cầm cái mở ốc, tự tin tháo 4 cái ốc bên mâm bánh xe, điệu đàng lấy bánh xe ra, sành điệu lắp bánh sơ cua vào, tỉnh như ruồi nổ máy chạy tiếp, (nhưng sau đấy phải nhớ mang cái lốp xịt đi thay, không lần sau mà xịt lốp là đổ nợ).
7. Khoảng trống ở phía trước yên xe, ngay chỗ để chân, đủ chỗ cho một con voi con hay một tiểu đội cầy tơ.
8. Chỗ để chân an toàn hơn hẳn, tránh được các va chạm bên hông có thể dẫn đến gãy chân hoặc để lại sẹo dẫn đến việc không làm người mẫu được.
9. Bánh xe nhỏ nên mô men lực lớn, xe mạnh hơn, đề pa vũ bão, tăng tốc nhanh. Khi sụp ổ gà hay ổ voi dễ thoát ra hơn thay vì ngã chỏng gọng như các xe bánh lớn. Bánh xe nhỏ nên trọng tâm xe thấp, xe chạy vững hơn. Đang chạy nhanh mà cán lên đá cũng dễ lấy lại thăng bằng hơn. Vào cua (hay ngoài Bắc gọi là bó vỉa) điệu nghệ, bánh xe sau ít bị tác động bởi lực hồi chuyển hơn nên khó trượt. Trước những năm 70, các cuộc đua xe tại châu Âu thường để scooter và motorcycle thi thố chung, nhưng thường thì scooter chiến thắng. Do bị kiện cáo quá, nhà tổ chức đành phải cho đua riêng. Scooter ở chiếu trên thì đua với chiếu trên. Motorcycle ở chiếu dưới thì tranh tài dưới chiếu.
10. Thân xe là những mảng lớn, rửa xe dễ như ăn gỏi gà, sơn xe đẹp như họa sĩ, trang trí xe các kiểu từ siêu thực cuồng nộ đến lãng mạn bay bổng đều ngon lành, ngắm xe sướng như coi đá banh, tìm xe trong bãi nhanh như tìm bia trong tủ lạnh.
Nguồn: How to restore and maintain your vespa – B.Darnell&B.Golfen. Em trích dẫn từ: Những người bạn vespa
Sửa bởi vespafriends, 17/11/2009 - 11:55.
