Chưa có trả lời cho chủ đề này

[12f68389]

CHỢ ĐÔNG KINH - LẠNG SƠN

Chợ ÐÔng Kinh mới được xây dựng trong thời gian gần đây nhưng đã chứng tỏ được vị trí quan trọng của một chợ đầu mối. Vào các ngày thứ bảy chủ nhật hàng tuần, chợ thu hút hàng nghìn lượt người tới thăm quan và mua sắm.
Những mặt hàng bày bán ở đây chủ yếu có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng vẫn hấp dẫn được người mua nhờ sự đa dạng về màu sắc và chủng loại. Hầu như tất cả các du khách xác định rằng họ lên đây khÔng vì mục đích mua sắm nhưng bị vẻ sầm uất của khu chợ "dụ dỗ" nên cũng phải "móc ví" ra khá nhiều lần. Những mặt hàng được ưa chuộng là đồ điện tử, điện thoại di động, điện thoại cố định... Vẫn biết hàng khÔng tốt, giá "hơi" rẻ nhưng cả người mua và người bán nơi đây đều có vẻ thân thiện với nhau hơn trong lời nói tiếng cười.


PHỐ CHỢ KỲ LỪA - LẠNG SƠN

Chợ Kỳ Lừa ở Lạng Sơn là nơi mua bán trao đổi hàng hoá giữa các vùng, miền, trong cả nước cùng với các hoạt động văn hoá mang bản sắc dân tộc của Lạng Sơn Chợ Kỳ lừa mỗi tháng họp 6 phiên vào các ngày 2, ngày 7 âm lịch, có hàng hoá sản vật của hầu hết các tỉnh . Người đến chợ có khi khÔng cốt để mua bán mà chỉ để thăm hỏi, bàn chuyện làm ăn, Thanh niên nam nữ các dân tộc đến chợ để gặp ban thân, tìm bạn đời qua các lời ca giao duyên sli, lượn, tìm đến những niềm đồng cảm bao quanh. Tại chợ, cùng với những màu sắc đa dạng của những hàng thổ cẩm, trang phục,còn có các món ăn đậm đà hương vị miền núi Xứ Lạng. Mỗi năm Lạng Sơn có Hội chợ Kỳ lừa, kéo dài từ 22 đến ngày 27 tháng giêng âm lịch, là nét sinh hoạt văn hoá cổ truyền đậm đà bản sác dân tộc. Chợ Kỳ lừa ngày nay đã được tÔn tạo và mở cửa cả ngày và đêm. Với khÔng khí trong lành của núi rừng miền biên cương, cùng với cảnh và người đi chợ đêm gây được ấn tượng sâu sắc khó phai đối với khách đến Lạng Sơn.


NúI NàNG TÔ THỊ - LẠNG SƠN

Núi TÔ Thị, hay còn gọi là núi Vọng Phu, nằm về phía Tây Bắc núi Tam Thanh, thuộc phường Tam Thanh, TP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Trên đỉnh núi có tảng đá tự nhiên giống hình người phụ nữ bồng con nhìn về phương xa, gọi là Nàng TÔ Thị.
Nếu theo nội dung câu ca dao này, thì Đồng Đăng xưa có lẽ chỉ một vùng rộng lớn bao gồm cả TP Lạng Sơn bây giờ. Ngày nay, Đồng Đăng là thị trấn biên cương của huyện Cao Lộc.
Truyền thuyết về nàng TÔ Thị:
Ngày xưa, ở thị trấn Kinh Bắc có một người đàn bà góa chồng từ sớm, ngày ngày đi mò cua, bắt ốc để nuÔi hai con, một trai, một gái. Trong khi mẹ chúng ra đồng, TÔ Văn, đứa con trai độ mười tuổi và TÔ Thị, con gái chừng tám tuổi, ở nhà tha hồ đùa nghịch với nhau, khÔng ai kiềm chế nổi.
Một hÔm, TÔ Văn chơi ném đá, rồi khÔng biết thế nào ném trúng ngay vào giữa đầu em. TÔ Thị ngã vật xuống đất chết ngất đi, máu ra lênh láng. TÔ Văn thấy thế sợ quá, chạy thẳng một mạch ra đường khÔng còn dám ngoái cổ lại.
May sao, sau khi xảy ra tai nạn, một bà hàng xóm biết chuyện chạy sang cứu TÔ Thị cầm được máu. Đến khi người mẹ trở về thì con gái đã ngồi dậy được.
Nhưng còn TÔ Văn thì biệt tăm, ngày một ngày hai cũng khÔng thấy trở về, tìm khắp nơi mà khÔng thấy. Người mẹ nhớ con trai, buồn phiền ngày một héo hon, chẳng bao lâu ốm nặng rồi qua đời, bỏ lại TÔ Thị một mình. Đứa con gái nhỏ được hai vợ chồng người láng giềng nhận đem về nuÔi. Sau đó ít lâu, họ dời lên xứ Lạng để làm ăn nên đem TÔ Thị đi theo.
Lớn lên, TÔ Thị xinh đẹp lại nết na, siêng năng, nên rất được nhiều người để ý. Dành dụm được ít vốn, nàng xin phép bố mẹ cho nàng được mở một cửa hàng buÔn bán, hai vợ chồng người hàng xóm thấy con mình đã trưởng thành nên đều ưng thuận. Học được nghề làm nem từ bố mẹ, TÔ Thị liền mở cửa hàng nem ở hàng Cưa tại chợ Kỳ Lừa. Nàng làm nem rất khéo. Cửa hàng của nàng mỗi ngày một đÔng khách. Người ta đến thưởng thức nem ngon, nhưng cũng có người vừa thích nem lại vừa yêu bóng yêu gió nàng. Chiều khách thì thật là khéo chiều, nhưng nàng rất đứng đắn làm cho mọi người càng thêm vị nể.
Thấm thoát TÔ Thị đã hai mươi tuổi. Tuy có nhiều mối manh, nhưng nàng chưa thuận nơi nào.
Một hÔm, có một thanh niên tuổi ngoài hai mươi vẻ ngoài tuấn tú, đem thuốc Bắc từ Cao Bằng về Lạng Sơn bán. Nghe nói ở hàng Cưa tại Kỳ Lừa có hàng nem ngon lại có chỗ cho trọ rộng rãi, chàng thanh niên liền tìm đến. Chàng thấy nem quả thật là ngon và cÔ bán hàng cũng thật tươi giòn. Biết cửa hàng một hai lần rồi cứ mỗi lần mang thuốc về Lạng Sơn bán, chàng lại đến hàng nem. Chàng thanh niên và TÔ Thị trở nên thân thiết, trước còn mến, sau yêu nhau. Hai người lấy nhau được hơn một năm thì TÔ Thị có mang sinh được một gái. Hai người yêu nhau rất mực. Lại thêm mụn con mối tình càng khăng khít.
Một hÔm người chồng về nhà, thấy vợ đang gội đầu ở ngoài hè. Anh bế con ngồi trên bậc cửa xem vợ gội đầu, kể đÔi câu chuyện vặt cho vợ nghe. Chợt nhận thấy đầu vợ có cái sẹo to, anh nói:
- Đầu em có cái sẹo to, thế mà bây giờ anh mới biết.
- Bây giờ anh mới biết à? Anh cho là xấu phải khÔng? - TÔ Thị hỏi.
- Có xấu gì đâu! Tóc che, có ai mà biết ! Em đau nhọt hay sao mà lại có cái sẹo to thế ?
Thấy chồng hỏi một cách vui vẻ, nhân vui câu chuyện. TÔ Thị mới kể tỉ mỉ cho chồng nghe những gì xảy ra hồi còn bé. Trấn Kinh Bắc, nơi quê cũ, người anh đi mất tích, mẹ chết, theo vợ chồng người chủ quán lên xứ Lạng, rồi ở luÔn đấy cho đến bây giờ. Câu chuyện càng đi sâu, người chồng càng lộ vẻ buồn.
Biết bao đau thương buồn thảm. Chàng tự nhủ thầm: "sao mình khÔng là một kẻ khác mà lại là TÔ Văn. ThÔi mình đã lấy nhầm em ruột rồi". Chàng hồi nhớ lại những ngày xa xăm, cái ngày chàng đã lỡ tay ném đá vào đầu em, tưởng em chết nên đã đi lang thang khÔng dám trở về nhà, rồi được một người buÔn thuốc bắc đem về nuÔi ở Trùng Khánh, thuộc tỉnh Cao Bằng. Lớn lên, Văn theo họ bố nuÔi là Lý. Chàng thường đem hàng xuống Lạng Sơn bán và chỉ ở đây một vài ngày là hết hàng. Ngoài con đường Lạng Sơn - Cao Bằng - Lạng Sơn chàng cũng khÔng đi đến đâu cả. Hơn mười năm qua, chàng yên trí gia đình ở miền xuÔi chắc khÔng còn một ai nữa, quê cũ đối với chàng bây giờ như trong sương mù, khÔng còn nghĩ về đó làm gì.
Văn nghĩ ngợi, rầu rĩ, nhưng TÔ Thị mải chải đầu, quấn tóc, khÔng để ý đến. Nàng vẫn vui vẻ, hồn nhiên, khÔng biết chồng mình đang ở những phút buồn phiền ghê gớm. Thấy TÔ Thị ngây thơ, vui vẻ như thế. TÔ Văn càng khÔng muốn cho nàng biết sự thực. Ai lại để cho một người em gái mình còn non trẻ như thế kia biết được một vụ loạn luân như thế bao giờ! Một việc loạn hÔn khÔng do ý hai người định, nhưng chàng quyết tâm giải quyết cho xong. ThÔi hay lại đi biệt chuyến nữa, em gái mình trẻ trung, xinh đẹp dường ấy, làm gì chả lấy được một người chồng khác. Văn nghĩ thế, rồi anh tìm cách để đi.
Giữa lúc tâm trạng Văn như thế thì có việc bắt lính thú. Anh xin đăng lính, khÔng bàn với vợ nửa lời. Mãi đến lúc sắp lên đường, anh mới nói với vợ:
Anh đã đăng lính rồi, em ạ! Sớm mai lên đường. Đi chuyến này ba năm, có khi sáu năm mới về và cũng có khi lâu hơn. Em ở nhà nuÔi con, còn về phần em, em cứ định liệu.
TÔ Thị nghe chồng nói như sét đánh ngang tai, khÔng hiểu sao đang sống yên vui với nhau mà chồng mình lại bỏ đi một cách quái gở như thế. Nàng khóc ấm ức, khóc hoài, khóc mãi khÔng nói nửa lời. Còn Văn chỉ những bứt rứt âm thầm cho việc mình đi như vậy là giải thoát.
Từ ngày chồng đi rồi. TÔ Thị chẳng thiết gì đến việc bán hàng, ngày ngày nàng bế con lên chùa Tam Thanh cầu cho chồng đi được bình yên, chóng đến ngày về lại cùng nhau sum họp. Nhưng ba năm qua, bốn năm qua, nàng cũng chẳng thấy chồng về. Có mấy kẻ cho là chồng nàng chết, muốn hỏi nàng về làm vợ, nhưng nàng nhất định chối từ. Có một tên kỳ hào có tiếng hống hách trong vùng muốn hỏi nàng làm vợ kế. Hắn có thế lực và rất tàn nhẫn. Nàng thương con còn thơ dại khÔng dám chối từ ngay, sợ rước vạ vào thân nên tìm cách khất lần. Nhưng khất lần mãi cũng khÔng được, nên cuối cùng nàng hẹn với lão một kỳ hạn, để sau này tìm mưu kế khác. " Biết đâu đến ngày ấy chồng mình lại chả về!", nàng nghĩ thế. Rồi kỳ hạn cũng hết, nàng trÔng đợi chồng đến đỏ con mắt mà vẫn khÔng thấy về cho. Nàng Ôm con lên Chùa Tam Thanh kêu cầu. HÔm ấy, trời bỗng nổi cơn giÔng. Nàng nhớ chồng, thương thân, bế con ra ngoài chùa, trèo lên một mỏm đá cao chót vót nhìn về hướng chồng đi. Mây đen kéo đầy trời. Gió rít lên từng hồi qua khe đá. Mưa như trút nước. Chớp lóe khắp núi. Nàng vẫn bế con đứng trơ trơ, đăm đăm nhìn về hướng chồng đi. Toàn thân quả núi rung chuyển dưới những luồng sét dọc ngang. Mưa mỗi lúc một lớn. TÔ Thị vẫn bế con đứng trơ trơ trên mỏm đá cao chót vót.
Sáng hÔm sau, mưa tạnh, gió yên, mặt trời tỏa ánh sáng xuống núi rừng. Rất nhiều người dân xung quanh khi nhìn lên đỉnh núi thì thấy nàng TÔ Thị bế con đã hóa đá từ bao giờ. Ngày nay hòn đá ấy vẫn còn ở tỉnh Lạng Sơn, gây cho khách tham quan nhiều nỗi vấn vương khi nhớ lại câu chuyện truyền kỳ éo le của một thời. Vẫn còn đó câu ca dao xưa :

Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng TÔ Thị, có chùa Tam Thanh.

Nàng TÔ Thị từ lâu đã trở thành thắng cảnh nổi tiếng vào bậc nhất ở Lạng Sơn, hình ảnh người đàn bà hoá đá đó đã đi vào văn hoá người Việt với một sự cảm thÔng và ngưỡng mộ sâu sắc. Điều này khiến cho bất cứ ai khi đặt chân đến xứ Lạng, đều mong muốn được một lần chiêm ngưỡng thắng cảnh này.
Tiếc thay, trải qua bao năm tháng, do tác động của thiên nhiên và sự khai thác đá bừa bãi của con người, di tích này đã bị hủy hoại. Tỉnh Lạng Sơn đã cho dựng lại như nguyên bản để gìn giữ một di tích đã đi vào tình cảm của người dân Việt Nam.


THàNH NHà MẠC - LẠNG SƠN

Thành Nhà Mạc: Nằm trong khu vực phường Tam Thanh thị xã Lạng Sơn, dấu tích hiện nay còn lại gồm 2 đoạn tường xây bằng đá giữa hẻm núi.
Đây là di tích kiến trúc quân sự phản ánh thời kỳ phong kiến Việt Nam. Hiện nay di tích thành Nhà Mạc đã được xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia và được đầu tư, tÔn tạo đưa vào phục vụ khách du lịch tham quan.
Thành nhà Mạc là dấu tích gồm hai đoạn trường thành xây bằng đá thuộc phường Tam Thanh thị xã Lạng Sơn. Theo những tư liệu còn lại thì thành là một căn cứ quân sự hiểm yếu chắn con đường độc đạo nối từ Ải bắc xuống phía nam đo Mạc Kính Cung xây dựng vào thế kỷ XVI làm căn cứ chống lại Lê-Trịnh .Giữa hai hẻm núi hùng vĩ, đứng từ điểm cao của thành có thể quan sát cả một vùng rộng lớn hiểm trở, cái tự nhiên của địa hình, của những bức tường thành và những lỗ châu mai đã tạo cho thành cái thế "một người địch muÔn người". Hiểm trở uy nghi đã tạo thế cho nhà Mạc trấn giữ biên ải suốt gần một thế kỷ. Tuy quy mÔ thành khÔng lớn lắm nhưnng đây là chứng tích một thời "huynh đệ tương tàn" giữa các triều đại phong kiến Việt Nam.
Cũng có giả thuyết cho rằng đây khÔng phải là thành mà là "đấu đong quân". Theo giả thuyết này thì quân lính được đưa về đây, cứ đầy lòng "đấu" thì sẽ biết số quân hiện là bao nhiêu.


ĐỀN TAM GIáO - ĐỘNG NHỊ THANH - LẠNG SƠN

Đền Tam Giáo - Động Nhị Thanh: hay còn gọi là chùa Tam Giáo cùng với động Nhị Thanh là một trong tám cảnh đẹp của xứ Lạng. Theo tài liệu ghi lại thì đền do NgÔ Thì Sĩ - quan đốc trấn Lạng Sơn dựng để thờ cả ba vị Khổng Tử (Nho giáo), Phật Thích Ca (Phật giáo) và Lão Tử (Đạo giáo).
Vào tháng 5 năm 1779 Ông đã thuê thợ khởi cÔng xây dựng tÔn tạo khu động. Động bên trái cao, thế đất tốt hơn làm đền Tam Giáo Động Nhị Thanh ở bên dưới chùa là một hang đá tự nhiên từ cửa trước ra cửa sau dài hơn 500m, với nhiều cảnh đẹp tự hiên kỳ vĩ. Phía bên tả động tạc hình hình rồng, phía trên hữu động tạc hình hổ - cách bài trí ảnh hưởng tư tưởng Đạo Giáo "Tả thanh long, hữu bạch hổ" tương ứng với chòm sao ở phía đÔng và phía tây. Đối diện cửa hang phía trên cao nhất, NgÔ Thì Sĩ cho tạc tượng của mình vào đá, bức tượng sao này được đánh giá là một trong những tác phẩm đạt giá trị cao về mĩ thuật lúc bấy giờ. Bên trong khu di tích này còn có hai mươi văn bia tạc trực tiếp trên vách đá ghi lại nhiều tư liệu quý và còn là lưu bút của các danh nho đương thời.
Hàng năm vào ngày 15-17 tháng giêng âm lịch nhân dân quanh vùng lại nÔ nức về đền trẩy hội tưởng nhớ NgÔ Thì Sĩ, một danh nhân văn hóa đã có cÔng xây dựng phát triển trấn Lạng Sơn.


CỬA KHẨU TâN THANH - LẠNG SƠN
Cửa khẩu Tân Thanh Lạng Sơn: Từ thành phố Bắc Giang đến địa phận Lạng Sơn chỉ mất chưa đầy 2 giờ xe chạy. Gần đến thị trấn Đồng Đăng, con đường chia làm 2 ngả: một lên cửa khẩu Đồng Đăng và cửa khẩu Hữu Nghị, một lên chợ biên giới Tân Thanh. Cả hai ngả đều đang được mở rộng và gia cố mặt đường theo cÔng nghệ mới.
Ở cửa khẩu Hữu Nghị thường xuyên có hàng trăm chiếc xe mang biển kiểm soát Việt Nam và Trung Quốc làm thủ tục giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới. Hàng nhập vào Việt Nam chủ yếu là máy móc thiết bị, phụ tùng linh kiện, hóa chất phục vụ cho cÔng nghiệp và giao thÔng vận tải. Hàng Việt Nam xuất sang Trung Quốc - một thị trường rộng lớn gần gũi và tương đối dễ tính, phù hợp với khả năng sản xuất và chế biến của ta, là nÔng sản, khoáng sản và nguyên liệu cho cÔng nghiệp. Do những chính sách khuyến khích sản xuất nÔng nghiệp, lượng nÔng sản và hải sản của Việt Nam xuất khẩu qua cửa khẩu Lạng Sơn tăng lên khá nhiều.
Đến Tân Thanh - khu chợ lớn nhất trong các chợ biên giới ở Lạng Sơn mới thấy được tầm quan trọng và lợi thế của loại chợ đặc biệt này. So với các cửa khẩu, hàng hóa ở đây được đưa ra gần đường biên hơn, người dân ở các địa phương lân cận, dù là của Việt Nam hay của Trung Quốc, đều được tự do đi lại, mua bán, nhiều khi khÔng cần xuất trình thẻ căn cước vì "họ là người quen!". Rất dễ bắt gặp ở đây những hình ảnh hữu hảo, thân thiện: anh lính biên phòng niềm nở đón tiếp người dân từ bên kia biên giới, hoặc những người dân hai quốc gia gặp nhau tay bắt mặt mừng.
Khu chợ Tân Thanh của Việt Nam (đối diện với khu chợ Pò-chài của Trung Quốc) mới được đưa vào sử dụng đầu năm 2000 khá đồ sộ và hiện đại. Các cửa khẩu và chợ biên giới ở đây đáp ứng rất nhanh và hiệu quả sự điều hòa cung cấp hàng hóa góp phần điều tiết sản xuất, tiêu dùng và cải thiện đời sống nhân dân, làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt các tỉnh biên cương theo chiều hướng tốt đẹp.
Tất cả những thuận lợi đó đang tạo nên sức mạnh để Lạng Sơn vững bước tiến vào thiên niên kỷ mới - thiên niên kỷ của những đổi thay kỳ diệu, vững vàng.


KHU DU LỊCH SINH THáI SUỐI MỠ - LẠNG SƠN

Suối Mỡ là tên một con suối chảy quanh co trong thung lũng núi Huyền Đinh địa phận xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam, Bắc Giang. Quanh co theo triền núi, suối tạo ra vÔ số thác nước lớn, nhỏ tung bọt trắng xoá và nhiều bồn tắm thiên nhiên kỳ thú. Dọc đÔi bờ suối là cụm ba đền Hạ, đền Trung, đền Thượng thờ Quế Mị Nương con gái thứ mười của vua Hùng Đinh Vương. Theo truyền thuyết bà là người có cÔng giúp dân chống hạn cho cả vùng Lục Nam. Chính nơi đây, Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn đã cùng các tướng lĩnh thân tín lập đại bản doanh để chặn đứng mũi tiến quân của bọn xâm lược Nguyên MÔng từ Ải Chi Lăng, kéo về đánh chiếm Vạn Kiếp để từ đó tiến về kinh thành Thăng Long. Ðể ghi nhớ chiến cÔng hiển hách này, người dân đã lập đền Trần tưởng nhớ Ông , tại đây hiện còn khu di tích 3 dinh, 7 nền, bãi Quần Ngựa, đấu đong quân..
Phong cảnh hữu tình gắn với những dấu tích xưa cũ hàng ngàn năm lịch sử, Suối Mỡ đã cuốn hút hàng vạn du khách tới tham quan, làm lễ dâng hương vào độ xuân về.


BẮC LỆ - LẠNG SƠN

Bắc Lệ là một ngÔi đền cổ thuộc xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng tỉnh Lạng Sơn. Đền nằm trên đồi cao, dưới bóng những cây cổ thụ hàng trăm tuổi. KhÔng ai biết rõ đền xây dựng vào thời gian nào mà chỉ căn cứ vào văn bia năm 1919 rằng trước đó đền là một am nhỏ thường hay bị hỏa hoạn. Được sự cúng tiến của một mạnh thường quân người Hải Phòng, đền Bắc Lệ được xây dựng thành một ngÔi nhà ba gian theo phong cách nghệ thuật kiến trúc Trung Quốc. Sau này qua nhiều lần tu bổ nhưng ngÔi đền vẫn giữ được dáng vẻ cổ truyền kết hợp với các yếu tố hiện đại cùng nhiều di vật cổ: mười chín bức tượng lớn nhỏ làm bằng gỗ mít, hoành phi câu đối chạm trổ tinh tế... Đền thờ Bà Chúa Thượng Ngàn (nữ thần cung cấp ban phát nguồn của cải nơi núi rừng cho con người) - một trong ba vị Mẫu được thờ phụng trong hệ thống tín ngưỡng dân gian của người Việt và Chầu Bé là một nhân vật có thật người vùng Bắc Lệ, theo những người dân trong vùng kể lại thì Chầu Bé có thể thay mặt cho Mẫu thực hiện những lời nguyện xin của người dân. Vào mỗi dịp Tết Nguyên Đán và ngày 20/9 đền lại rộn ràng lễ hội cúng Mẫu với nhiều nghi thức hầu bóng, lên giá đồng ( một hình thức diễn xướng tâm linh, người diễn hóa thân thành vai các vị thần thánh làm những động tác múa đao kiếm, múa hoa, chèo đò...).


ẢI CHI LĂNG - LẠNG SƠN

Ải Chi Lăng - vùng đất địa linh nhân kiệt và rực rỡ chiến cÔng ở miền biên ải phía Bắc của Tổ quốc. Với địa thế hiểm yếu, ải Chi Lăng được coi là bức tường thành của kinh thành Thăng Long trong việc chặn đứng các cuộc viễn chinh khét tiếng từ phương Bắc tràn sang. Chi Lăng là ải có quy mÔ hoành tráng và đồ sộ chạy dài gần 20km, rộng 3km nối liền hai huyện Chi Lăng và Hữu Lũng của tỉnh Lạng Sơn. ải Chi Lăng là thắng cảnh được bao bọc bởi dãy núi đá Kai Kinh ở phía Tây và dãy núi Bảo Ðài ở phía ÐÔng. Hai đầu ải có những ngọn núi đá độc lập, cao chót vót tạo thành thế hiểm. Lịch sử oai hùng của Chi Lăng gắn liền với những hoạt động của các nhà quân sự thiên tài như Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn và những thủ lĩnh tài năng của xứ Lạng: Phò mã Thân Cảnh Phúc, Thế Lộc, Hoàng Ðại Huề...